เต็งหนาม

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Bridelia retusa (L.) A. Juss.

วงศ์ : PHYLLANTHACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์            

             ไม้ต้น สูงได้ถึง 10 ม. กิ่งแขนงเมื่อยังอ่อนอยู่มีขนยาวห่าง เมื่อแก่เกือบเกลี้ยง ลำต้นมีหนาม ใบเดี่ยวเรียงสลับระนาบเดียว รูปรีถึงรูปไข่กลับ กว้าง 4-10 ซม. ยาว 7-17.5 ซม. ปลายมนถึงแหลม พบน้อยที่เว้าตื้น โคนกลมถึงมน พบน้อยที่ค่อนข้างเป็นรูปหัวใจหรือแหลม ขอบเรียบหรือหยักมนตื้นๆ แผ่นใบหนาคล้ายแผ่นหนัง ด้านบนเกลี้ยง ยกเว้นที่เส้นกลางใบ ด้านล่างมีขนสั้นนุ่ม เส้นแขนงใบข้างละ 19-23 เส้น ยาวไปจรดกันกับเส้นขอบใบ เส้นใบเห็นชัดเจนทั้ง 2 ด้าน ก้านใบยาว 6-15 มม. เกลี้ยง หูใบร่วงง่าย รูปสามเหลี่ยมแกมรูปไข่ มีขนสีขาว ดอกแบบช่อกระจุกกลม ออกตามกิ่งที่ไม่มีใบ มีดอก 8-15 ดอก ไม่มีก้านดอก ดอกเพศผู้เส้นผ่านศูนย์กลาง 4-5 มม. สีเขียวอมเหลืองถึงน้ำตาล กลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบดอก 5 กลีบ ขนาดเล็กกว่ากลีบเลี้ยง เกสรเพศผู้ 5 อัน อยู่เหนือกลีบเลี้ยง เชื่อมกันเป็นวงเกสรเพศเมีย มีเกสรเพศเมียที่เป็นหมัน ดอกเพศเมียเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 5 มม. สีน้ำตาลอมแดง ก้านดอกยาวได้ถึง 2 มม. กลีบเลี้ยงมี 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมแกมรูปไข่ กว้าง 0.9-1.4 มม. ยาว 1.8-2 มม. โคนกลีบเกลี้ยงถึงมีขนยาวห่าง บางครั้งพบเฉพาะที่ปลายกลีบ กลีบดอก 5 กลีบ มีรูปร่างแตกต่างกัน กว้าง 0.7-1 มม. ยาว 0.9-1.5 มม. ปลายกลมหรือเป็นพู โคนเป็นรูปช้อน เกสรเพศผู้ 5 อัน เชื่อมติดกันเป็นหลอดเกสรเพศผู้ กว้าง 0.3-0.4 มม. ยาว 1-1.2 มม. ก้านชูอับเรณูส่วนที่แยกจากกันยาว 0.9-1 มม. สีขาว อับเรณูรูปไข่ สีแดงถึงม่วง รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ รูปกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.8-1.5 มม. มี 2 ช่อง ก้านยอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 แฉก ผลคล้ายผลผนังชั้นในแข็ง มี 1-3 ผลต่อหนึ่งกระจุกกลม รูปกลมแบน บางครั้งปลายแหลมทู่ บางครั้งเป็น 2 พู กว้าง 5-8 มม. ยาว 6-8 มม. สีดำถึงสีดำอมน้ำเงิน เมล็ดค่อนข้างกลม ด้านบนเป็นร่อง สีน้ำตาลอมแดง

ที่มา : พรรณไม้ไทยประจัน น. 126 (สำนักงานหอพรรณไม้, 2553)